Gerðardómur

Á vegum Viðskiptaráðs Íslands starfar sérstakur gerðardómur (e. The Nordic Arbitration Centre). Með notkun gerðardómsins geta aðilar fengið leyst úr ágreiningi með skjótum og öruggum hætti. Gerðardómurinn er hlutlaus aðili sem leggur hlutlægt mat á úrlausnarefni.

Kostir Gerðardóma eru margvíslegir. Má þar helst nefna eftirfarandi atriði.

  • Sveigjanleg málsmeðferð.
  • Sjálfræði samningsaðilanna.
  • Auðvelt að fullnusta úrlausnir gerðardóma um nær allan heim, á grundvelli New York samningsins.
  • Deila aðilanna verður síður opinber, þó er aldrei hægt að tryggja fullkominn trúnað.
  • Hraðari málsmeðferð, en niðurstaða fyrir gerðardómi næst að öllu jöfnu innan sex mánaða frá því að gerðardómurinn er fullskipaður.
  • Endanleg niðurstaða, úrlausnir gerðardóma hafa res judicata áhrif.
  • Val á gerðarmönnum, þurfa ekki að vera löglærðir og geta því verið sérfræðingar sem hafa þekkingu á ágreiningsefninu..

Gerðardómarar

Úrlausn ágreinings fyrir Gerðardómi Viðskiptaráðs er í höndum gerðardómsmanna sem starfa í samræmi við reglugerð Gerðardómsins eða aðrar reglur sem málsaðilar hafa samið um. Stjórn Gerðardómsins tekur afstöðu til þess hvort gerðarsamningur sé til staðar milli málsaðila. Sé slíkum samningi til að dreifa er málinu vísað til gerðardómsmanna.

Aðilum er heimilt að semja sérstaklega um skipan og fjölda gerðardómsmanna en hafi ekki verið um annað samið eru þeir þrír. Stjórn Gerðardómsins er eini aðilinn sem staðfestir skipan gerðardómsmanna. Gerðardómsmenn þurfa að uppfylla tilteknar persónubundnar kröfur og sérsök hæfisskilyrði héraðsdómara. Þeir geta verið sérfróðir á því sviði er ágreiningsefnið varðar.

Um leið og búið er að skipa gerðardómsmenn vísar skrifstofa Gerðardómsins málinu til þeirra, að því gefnu að búið sé að greiða skráningargjald og fyrirframgreiðslu vegna gerðarmeðferðar sem ákveðin er af stjórn Gerðardómsins. Meginreglan er að gerðardómsmenn hafi 6 mánuði frá því gerðarmeðferð hófst til að endanlega úrskurða í málinu.

Úrskurður gerðardómsins er endanlegur og bindandi fyrir málsaðila. Úrskurður gerðardómsins er jafnframt aðfararhæfur í yfir 144 löndum, þar sem Ísland er aðili að New York samningnum um viðurkenningu og fullnustu erlendra gerðardómsúrskurða. Gerðardómurinn er ekki opinber og því geta málsaðilar haldið ágreiningi sínum eða viðkvæmum málum leyndum.

Samningsákvæði

Hér á eftir fylgja tillögur um orðalag ákvæðis í viðskiptasamningi sem vísar ágreiningi til Gerðardóms Viðskiptaráðs Íslands. Annars vegar er tillaga um ákvæði í samningum íslenskra aðila og hins vegar þegar íslenskir og erlendir aðilar eiga hlut að máli.

„Allur ágreiningur, deilur eða kröfur sem kunna að rísa vegna eða í tengslum við samning þennan, þar á meðal stofnunar hans, gildi, samningsbrots eða riftunar, skal leyst úr með gerðarmeðferð í samræmi við reglugerð Gerðardóms Viðskiptaráðs Íslands sem í gildi er þegar gerðarmeðferð hefst og skal reglugerðin fyrir gerðardóminn gilda um málsmeðferð. Ákvæði þetta ásamt reglugerðinni teljast gerðarsamningur milli undirritaðra samningsaðila.“

„Any dispute, controversy, or claim arising out of, or in relation to, this contract, including the validity, invalidity, breach or termination thereof, shall be resolved by arbitration in accordance with the Arbitration Rules of the Nordic Arbitration Centre of the Iceland Chamber of Commerce in force on the date on which the arbitration is commenced.“

Taka ber fram að þótt ekki sé samið fyrirfram um gerðarmeðferð, er hægt að semja um slíkt eftir að ágreiningur er kominn upp. Ákvarðanir um eftirfarandi atriði þurfa að koma fram:

  • Gerðardómur Viðskiptaráðs leysi úr ágreiningi.
  • Reglugerð Gerðardóms Viðskiptaráðs og samningur um gerðardóm myndi gerðarsamning.
  • Viðfangsefni dómsins.
  • Gerðarmenn ákveði málsmeðferð.
  • Málsmeðferð ef útivist verður af hálfu annars aðilans.
  • Eftir lögum hvaða lands skal farið með úrlausn ágreinings.
  • Tungumál gerðarmeðferðar.
  • Gerðardómsúrlausn sé bindandi og endanleg og aðilar skuldbindi sig til að fara ekki með málið fyrir almenna dómstóla.

Kostnaður við málsmeðferð

Samkvæmt 1. gr. Viðauka B í reglugerð Gerðardóms VÍ greiðir gerðarbeiðandi skráningargjald að jafnvirði 1.000 EUR. Gjaldinu þarf að fylgja beiðni um gerðarmeðferð, en gjaldið er óafturkræft og telst hluti af heildarkostnaði við gerðarmeðferðina.

Þóknun til gerðarmanna og annar kostnaður af málsmeðferðinni miðast við heildarhagsmuni viðkomandi máls samkvæmt gjaldskrá dómsins í Viðauka B við reglugerð Gerðardómsins, í samræmi við gjaldtöku sambærilegra gerðardómsstofnana víðs vegar um heim. Þegar beiðni um gerðarmeðferð og greinargerð gagnaðila liggja fyrir ákveður stjórn Gerðardómsins fjárhæð fyrirframgreiðslu sem málsaðilar þurfa að greiða. Stjórn Gerðardómsins er heimilt að ákveða að málsaðilar geti lagt fram bankaábyrgð í stað fyrirframgreiðslunnar.

Áður en gerðardómarar kveða upp úrskurð ákveður stjórn Gerðardómsins endanlegan kostnað vegna gerðarmeðferðarinnar.

Stjórn Gerðardóms Viðskiptaráðs

Í stjórn gerðardómsins sitja: Andri Árnason (formaður), Baldvin Björn Haraldsson (varaformaður), Eiríkur Elís Þorláksson, Gunnar Sturluson og Ásthildur Otharsdóttir.

Nánari upplýsingar

Nánari upplýsingar um Gerðardóminn eru gefnar á skrifstofu Viðskiptaráðs Íslands. Skrifstofan hefur jafnframt milligöngu um samband við stjórn dómsins og tekur á móti beiðnum um gerðardómsmeðferð.
Ítarefni um gerðardóm: