Seðlabanki Íslands sendi frá sér tilkynningu í gær þar sem útflytjendur og aðrir sem eiga gjaldeyri eru hvattir til að bjóða gjaldeyri til sölu á tilboðsmarkaði Seðlabankans. Í tilkynningunni segir að verðmyndun utan tilboðsmarkaðar sé til þess fallin að seinka heilbrigðum viðskiptaháttum með gjaldeyri og skaða tilraunir til að koma þeim í eðlilegt horft.

Viðskiptaráð tekur undir þessi tilmæli Seðlabankans og hvetur félaga til versla með gjaldeyri á þar til gerðum tilboðsmarkaði. Þannig verður best stuðlað að eðlilegri verðmyndun íslensku krónunnar og flýtt fyrir því að eðlilegar aðstæður skapist á gjaldeyrismarkaði.

Nánari upplýsingar um greiðslumiðlun Seðlabankans má nálgast hér.

Á aðalfundi Sænsk-íslenska viðskiptarráðsins ( SÍV)  sem haldinn var  þann 29. október var Jafet S.Ólafsson endurkjörinn formaður ráðsins. Nýir í stjórn eru Kristín Pétursóttir forstjóri Auðar Capital og Þórarinn Ævarsson forstjóri IKEA  en þau taka við af Kristjáni Jóhannessyni, Seafood Union og Kalle Byström, Aviareps en þeir hafa báðir setið um árabil í stjórn SÍV og eru þeim þökkuð störf í þágu ráðsins.

Aðrir stjórnarmenn þau Alfreð Jóhannsson, Ó. Johnson & Kaaber, Ásta Arnþórsdóttir, Islandia AB, Jóhann G. Jóhannsson,Glitni, Jóhanna Waagfjörð,Högum, Karítas Kjartansdóttir, VBS og Knútur G. Hauksson, Heklu voru endurkjörnir.  Endurskoðendur voru kjörnir þeir Bergþór Konráðsson, Eigarhaldsfélaginu Frey og Geir Þórarinn Zoega, Ísaga.

Eftirfarandi tilkynning hefur borist frá Seðlabankanum:

"Vegna hinna sérstöku aðstæðna sem upp komu í rekstri banka nú í október lögðust niður við­skipti á millibankamarkaði með gjaldeyri. Á þeim markaði sinntu stóru við­skipta­bank­arnir þrír hlutverki viðskiptavaka samkvæmt reglum um tíðni tilboða, verðmyndun og fleira.

Í staðinn kom Seðlabankinn upp svonefndum tilboðs­markaði fyrir gjaldeyri, saman­ber tilkynningu á heimasíðu bank­ans 15. október s.l. Á þeim markaði eru fleiri fjár­málafyrirtæki en við fyrri skipan en taka ekki á sig skyldur viðskiptavaka. Niður­stöður um viðskipti og verð eru birtar daglega á heimasíðu Seðlabankans.

Ætla má að unnt sé að auka veltu og styrkja verðmyndun á tilboðsmarkaðnum. Í því skyni eru útflytjendur og aðrir sem eiga gjaldeyri eindregið hvattir til að bjóða hann til sölu á þeim vett­vangi. Þeir geta snúið sér til fjármálafyrirtækja sem eiga viðskipti við Seðla­bankann og falið þeim að koma tilboðum sínum á framfæri.

Verðmyndun utan tilboðsmarkaðar er til þess fallin að seinka heilbrigðum viðskipta­háttum með gjaldeyri og skaða tilraunir til að koma þeim í eðlilegt horf. Auk þess eru utanmarkaðsviðskipti ógagnsæ og áhættusöm."

Aðgengi að gjaldeyri er áfram takmarkað í samræmi við tímabundna temprun Seðlabanka á gjaldeyrisútflæði. Bankarnir þrír, Glitnir, Landsbanki og Kaupþing, geta í einhverjum mæli afgreitt erlendar greiðslur en miðlunin er ennþá óáreiðanleg. Sparisjóðabankinn getur sinnt erlendri greiðslumiðlnun í flestum myntum, en þó eru miklir hnökrar milli Íslands og Bretlands.

Nokkrir hnökrar eru enn á viðskiptum með gjaldeyri. Aðgengi að gjaldeyri er enn takmarkað í samræmi við tímabundna temprun Seðlabanka Íslands á gjaldeyrisútflæði. Viðskiptabankarnir þrír hafa í einhverjum mæli getað sinnt greiðslumiðlun á milli landa um hjáleið í gegnum Seðlabankann en miðlunin er óáreiðanleg og algengt að greiðslur stöðvist í ferlinu. Sparisjóðabankinn hefur getað sinnt greiðslumiðlun án aðstoðar Seðlabankans.

Í dag bárust fréttir af því að viðskipti hefðu verið með íslenskar krónur á alþjóðlegum gjaldeyrismarkaði í kjölfar vaxtahækkunar Seðlabankans. Í þeim viðskiptum er gengið sagt hafa verið 240 krónur á evru. Þó þetta gengið sé langt undir skráðu viðmiðunargengi Seðlabankans, sem er 152 krónur á evru, eru þetta engu að síður jákvæð tíðindi. Þetta bendir til þess að vaxtahækkun Seðlabankans sé jafnvel þegar byrjuð að skila tilætluðum árangri, sem er m.a. að auka tiltrú alþjóðlegra aðila á íslensku krónunni.

Seðlabankinn hækkaði stýrivexti um 600 punkta í dag og eru þeir nú 18%. Vextir bankans hafa ekki verið hærri siðan verðbólgumarkmið var tekið upp árið 2001. Vaxtahækkunin er að kröfu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og er markmið hennar fyrst og fremst að styðja við gengi íslensku krónunnar. Verðbólga á Íslandi er í hæstu gildum sem sést hafa í um tuttugu ár og ljóst að gengisveiking síðustu vikna setur enn frekari þrýsting í átt til meiri verðbólgu. Hærri vextir og aðkoma Alþjóðagjaldeyrissjóðsins verður þó vonandi til þess draga úr þrýstingi til frekari gengisveikingar. Engu að síður er ljóst að 18% stýrivextir koma harkalega niður á íslenskum almenningi og fyrirtækjum og því afar brýnt að vextir verði lækkaðir aftur um leið og aðstæður leyfa.

Uppfært upplýsingaskjal handa erlendum aðilum er nú að finna á heimasíðu Viðskiptaráðs. Skjalið má nálgast hér.

Fátt hefur dregið til tíðinda hvað varðar stöðuna á gjaldeyrismarkaði frá því fyrir helgi. Temprun gjaldeyrisútflæðis er enn við lýði og sem fyrr eru verulegir hnökrar á greiðsluflæði til og frá Íslandi. Sparisjóðabankinn getur þó afgreitt erlendar greiðslur í flestum myntum.

Í kjölfar tilkynningar um aðkomu IMF hefur upplýsingaskjal handa erlendum aðilum verið uppfært. Uppfærða útgáfu má nálgast hér.

Viðskiptaráð Íslands fagnar því að ríkisstjórn Íslands hafi óskað eftir formlegu samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn (IMF) um að koma á efnahagslegum stöðugleika á Íslandi.

Ljóst er að staða íslenskra efnahagsmála vekur athygli víða um heim. Fjölmargir erlendir aðilar hafa sett sig í samband við innlend fyrirtæki með spurningar sem lúta að stöðu mála á Íslandi. Margir átta sig illa á stöðunni og óvissan er mikil.

Fátt hefur dregið til tíðinda hvað varðar stöðuna á gjaldeyrismarkaði síðan í gær. Temprun gjaldeyrisútflæðis er áfram í gildi og bankarnir þrír, Glitnir, Landsbanki og Kaupþing, geta því enn ekki afgreitt erlendar greiðslur nema í sérstökum undantekningartilfellum skv. tilmælum Seðlabankans.

Eins og fram hefur komið var upphaflegri ákvörðun Fjármálaeftirlitsins um ráðstöfun eigna og skulda gömlu bankanna breytt á þann veg að nýir bankar taka ekki við slíkum samningum líkt og gert hafði verið ráð fyrir. Meginástæðan er sú að bankarnir hefðu ekki getað afhent þann gjaldeyri sem umræddir samningar kváðu á um. Í ákvörðuninni segir orðrétt „verði ákvörðuninni ekki breytt að þessu leyti er talið sýnt að Nýi Landsbanki Íslands hf. muni vanefna skuldbindingar sínar samkvæmt þessum samningum með ófyrirsjáanlegum afleiðingum“.

Ljóst er að þetta mun koma illa við mörg fyrirtæki með opna skiptasamninga og getur hreinlega riðið baggamuninn í þeirra rekstri. Gert er ráð fyrir svörum frá viðskiptaráðuneytinu eða öðrum fulltrúum stjórnvalda um stöðu þessara mála a samráðsfundi aðila vinnumarkaðar og Viðskiptaráðs síðar í dag.

Þannig hljómaði fyrsta spurning slóvensks fréttamanns sem staddur var hér í síðustu viku til að fylgjast með sjónarspili hamfara í íslensku hagkerfi.  Vikunni hafði hann varið í að tala við Íslendinga.  Viðmælendur hans komu úr stjórnsýslu, viðskiptalífi, heilsugæslu, menntakerfinu og víðar.  Venjulegir Íslendingar.  Það kom honum spánskt fyrir sjónir að þrátt fyrir atburði síðustu vikna og augljóst áfall fyrir íslenskt efnahagslíf, þá virtist honum lífið ganga sinn vanagang.  Bankar eru opnir, búðir afgreiða vörur, bílar keyra á götum, fólk fer til vinnu og börn í skóla.  Með öðrum orðum, þá hefur að einhverju marki tekist að halda lágmarks virkni í gangverki hagkerfisins.

Eftirfarandi grein birtist í Markaði Fréttablaðsins, miðvikudaginn 22. október:

Undanfarnir dagar og vikur hafa verið viðburðaríkur tími í lífi flestra Íslendinga. Líkja mætti ástandinu við einskonar samslátt tvennra tíma. Þrátt fyrir að fátt hafi breyst á yfirborðinu; öll mannvirki eru enn á sínum stað, verslun og önnur þjónustu stendur enn til boða, fréttir eru ennþá klukkan sjö og svo mætti lengi telja. Engu að síður hafa ásýnd og framtíðarhorfur hagkerfisins gjörbreyst í kjölfar hruns íslenskra fjármálafyrirtækja.

Viðskiptaráð fagnar því að vinna sé á lokastigi innan fjármálaráðuneytisins að frumvarpi sem gerir ráð fyrir endurgreiðslu hluta af innflutningsgjöldum ef bifreiðar eru seldar úr landi.

Bankarnir þrír – Glitnir, Landsbanki og Kaupþing – geta sem fyrr ekki afgreitt erlendar greiðslur nema í undantekningartilfellum skv. tilmælum Seðlabankans um temprun útflæðis á gjaldeyri. Sparisjóðabanki Íslands (áður Icebank), sem fram til þessa hefur getað sinnt erlendri greiðslumiðlun í flestum myntum, getur heldur ekki afgreitt erlendar greiðslur í dag. Ástæðan er krafa Seðlabankans um hærri veðtryggingar frá Sparisjóðabankanum, sem og fleiri fyrirtækjum, sem skapar töluvert óvissuástand.

Miklir hnökrar hafa verið á greiðslum milli Íslands og Bretlands síðan bresk yfirvöld tóku ákvörðun um að frysta eignir Landsbankans þar í landi. Í tilkynningu sem Seðlabanki Íslands sendi frá sér í dag segir að unnið sé að lausn þessa máls og að sá hnútur hafi nú verið leystur að mestu. Engu að síður er tekið fram að þó megi búast við því að það taki nokkra daga í viðbót að koma greiðslum milli landanna í lag. Ljóst er því að áfram verða hnökrar á viðskiptum við Bretland um nokkurt skeið.

Ljóst er að íslenska ríkið þarf utanaðkomandi aðstoð til að greiða úr þeim vanda sem upp er kominn, ekki síst vegna þess ófremdarástands sem nú ríkir á gjaldeyrismarkaði.

Fátt hefur dregið til tíðinda hvað varðar stöðuna á gjaldeyrismarkaði frá því fyrir helgi. Temprun gjaldeyrisútflæðis er enn við lýði og bankarnir þrír -  Glitnir, Landsbanki og Kaupþing - geta því enn ekki afgreitt erlendar greiðslur nema í sérstökum undantekningartilfellum.

Viðskiptaráði hefur borist greinargerð frá fjármálaráðuneyti Bretlands. Í greinargerðinni er fjallað um tilmæli um kyrrsetningu eigna Landsbankans. Er þar að finna skilgreiningu og ítarlega lýsingu á umfangi og afleiðingum þessarar aðgerðar. Markmiðið er að liðka fyrir eðlilegu fjárstreymi milli Íslands og Bretlands. Greinargerðina má nálgast hér.

Gjaldeyrismál
Temprun gjaldeyrisútflæðis Seðlabankans er enn við lýði. Bankarnir þrír, Glitnir, Landsbanki og Kaupþing, geta enn ekki afgreitt erlendar greiðslur nema í sérstökum tilfellum skv. reglum Seðlabankans. Sparisjóðabanki Íslands (áður Icebank) hefur aftur á móti getað afgreitt erlendar greiðslur í dag í öllum myntum.

Eftirfarandi yfirlýsing hefur borist frá Seðlabankanum:

„Vegna þeirra sérstöku aðstæðna sem eru í bankastarfsemi þessa dagana höfum við ástæðu til að ætla að greiðslur sem eiga að koma frá erlendum aðilum til íslenskra banka séu stöðvaðar á leiðinni.

Ef erlendir aðilar telja að óvissa ríki um að greiðslur skili sér til réttra aðila, eða óttast að þeir skapi sér ábyrgð vegna þess að greiðslur skili sér ekki, hefur Seðlabanka Íslands lýst því yfir við erlendar lánastofnanir að hann tryggi að allar greiðslur sem bankar sendi um reikninga Seðlabankans á reikninga innlendra lánastofnana muni skila sér til eigenda reikninga í við komandi lánastofnunum.“

Erlend greiðslumiðlun enn í ólagi
Greiðslumiðlun innanlands gengur eðlilega fyrir sig og það sama á við um notkun íslenskra greiðslukorta, jafnt innanlands sem utan. Hvað varðar greiðslur til og frá Íslandi hefur aftur á móti fátt breyst síðan í gær og er temprun gjaldeyrisútflæðis enn við lýði.

Seðlabanki Íslands lækkaði stýrivexti um 350 punkta í morgun og standa þeir nú í 12%. Viðskiptaráð fagnar þessari aðgerð, enda hefur ráðið lengi talið vaxtalækkun vera eitt helsta hagsmunamál íslenskra fyrirtækja og heimila. Nú þegar við blasir samdráttur og aukið atvinnuleysi er ljóst að háir stýrirvextir Seðlabanka þjóna takmörkuðum tilgangi.

Næsti reglulegi vaxtaákvörðunarfundur Seðlabankans er 6. nóvember og telur Viðskiptaráð rétt að vextir verði lækkaðir enn frekar, enda fullt svigrúm til þess m.v. núverandi aðstæður.

Samkvæmt upplýsingum frá fjármálaráðuneyti verður viðurlögum vegna vanskila á staðgreiðslu þeirra opinberru gjalda sem eru á gjalddaga í dag ekki beitt í viku frá deginum í dag.

Upplýsingakröfur erlendra greiðslutryggingarfyrirtækja um íslensk fyrirtæki hafa verið hertar. Í ljósi þess viljum við benda fyrirtækjum sem eiga eftir að skila inn ársreikningi 2007 (og í sumum tilfelli árshlutareikningi 2008) að gera það fljótt, enda er það nú forsenda þess að greiðslur íslenskra fyrirtækja hjá fyrrgreindum greiðslutryggingarfélögum fáist tryggðar. Upplýsingar sendist á reports@creditinfo.is. Mjög mikilvægt er að liðka fyrir þessum ábyrgðum.

Viðskiptaráð Íslands, Samtök atvinnulífsins og Kauphöll Íslands áttu fyrir röskum fimm árum frumkvæði að því að setja fram leiðbeiningar um stjórnarhætti  fyrirtækja.  Með þessum leiðbeiningum var stefnt að því að skapa meiri festu og gegnsæi í stjórn fyrirtækja og efla traust. 

Hnökrar hafa verið á samskiptum íslenskra fyrirtækja við fyrirtæki í Bretlandi.  Til að liðka fyrir samskiptum má nýta sér eftirfarandi gögn.

Umræða um íslenskt efnahagslíf hefur síðustu daga verið afar neikvæð.  Ljóst er þó að við búum við fjölda styrkleika sem ástæða er til að draga fram í umræðuna. 

Unnið er að því að koma á greiðslumiðlun með erlendan gjaldmiðla.  Seðlabankinn hefur gefið frá sér tilkynningu um “tímabundna temprun á útflæði gjaldeyris” sem sjá má hér: http://www.sedlabanki.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=6491, en um er að ræða gjaldeyrishöft sem brýnt er að látið verði af sem fyrst.  Samkvæmt upplýsingum frá Seðlabanka eru fyrirtæki beðin um að beina fyrirspurnum um gjaldeyriskaup til viðskiptabanka og sparisjóða viðkomandi fyrirtækis. 

Eftir því sem næst verður komist er greiðslumiðlun komin í sæmilegt horf hjá Nýja Landsbanka og gert er ráð fyrir að Nýi Glitnir og Kaupþing komist af stað í dag eða á morgun.  Þar fer greiðslumiðlum fram í gegnum kerfi Seðlabanka.  Samkvæmt upplýsingum frá Icebank er greiðslumiðlun þar í lagi, en nánari upplýsingar má fá í síma 540 4030.  Rétt er að taka það fram að Icebank virðist eini einkarekni bankinn á Íslandi sem í dag getur sinnt þessari þjónustu. 
Í þeirra miklu breytinga sem átt hafa sér stað á fjármálamarkaði undanfarna daga er rétt að árétta mikilvægi þess að gætt sé að því að viðhalda samkeppni á fjármálamarkaði í þeirri framtíðarlausn sem stjórnvöld skipuleggja nú.

Nánari upplýsingar verða birtar á heimasíðu Viðskiptaráðs þegar þær berast.

Stofnaður hefur verið vinnuhópur til að fylgjast með afleiðingum fjármálakreppunnar fyrir atvinnulífið í landinu. Vinnuhópurinn er skipaður fulltrúum allra aðildarsamtaka Samtaka atvinnulífsins og fulltrúum Viðskiptaráðs Íslands. Safnað verður saman upplýsingum um áhrif á fyrirtæki, vandamál sem upp koma og hvernig unnt er að bregðast við þeim. Samtökin munu koma upplýsingum á framfæri við fulltrúa ríkisstjórnarinnar og gæta þannig hagsmuna fyrirtækjanna.

Af óviðráðanlegum ástæðum var ákveðið að fresta morgunverðarfundi Viðskiptaráðs Íslands og Glitnis sem átti að fara fram í morgun.

Viðskiptaráð og Glitnir biðja skráða gesti forláts á þessu.