Viðskiptaráð Íslands

Hið opinbera: Meira fyrir minna

Viðskiptaráð Íslands hefur gefur út ritið „Hið opinbera: Meira fyrir minna“ þar sem rýnt er í hlutverk, rekstur og störf hins opinbera. Ljóst er að minna verður til skiptanna hér á landi á næstunni og áfram munu heyrast háværar raddir um aukin útgjöld úr ríkissjóði. Svigrúm til skattahækkana er lítið og að mati Viðskiptaráðs er aukin framleiðni í rekstri hins opinbera lykilatriði svo opinber fjármál verði sjálfbær, en hið opinbera hefur dregist aftur úr í framleiðni á undanförnum árum.

Þörf er á ítarlegri og heildstæðri yfirferð á starfsemi hins opinbera svo mæta megi þeim stóru áskorunum sem framundan eru í ríkisrekstrinum. Þetta rit er innlegg Viðskiptaráðs í þá umræðu en þar má finna fjölmargar tillögur, hugmyndir og annað sem getur nýst í þeirri vinnu að auka framleiðni í rekstri hins opinbera svo fjármál hins opinbera geti áfram verið sjálfbær til framtíðar.

Ritið skiptist í fimm kafla:

1. Hið opinbera í almennu ljósi
2. Hvert er hlutverk hins opinbera?
3. Hvernig getur hið opinbera sinnt hlutverki sínu betur?
4. Sveitarfélögin
5. Fjármögnun hins opinbera

(Hægt er að smella á kaflana til að skoða þá)

Tillögur Viðskiptaráðs eru meðal annars :

  • Forgangsraða þarf á útgjaldahliðinni í þágu grunnþjónustu, framfærslu og markaðsbresta en minnka umsvif á sviði samfélagsmótunar.
  • Stuðla þarf að því að einkafjárfesting aukist á ný með skattalegum hvötum til einstaklinga og fyrirtækja ásamt því að bæta í hvata til nýsköpunar.
  • Nýta þarf tækifæri í samvinnu einka- og opinberra aðila í auknum mæli, t.d. með samvinnuleið (PPP) um innviðaverkefni.
  • Með þarfir þeirra sem sækja sér heilbrigðisþjónustu í huga á opinbert fjármagn að fylgja sjúklingum þangað sem þeir leita, en ekki að renna til stofnana sem slíkra.
  • Æskilegt er að stytta grunnskólanám um eitt ár og fjölga kennsludögum ársins til að tryggja betra samræmi við nágrannalönd.
  • Í stað þess að meta örorku einstaklinga þarf að meta starfsgetu einstaklinga og bæta aðstoð við þá sem eru óvirkir á vinnumarkaði.
  • Horfa þarf til sameininga ríkisstofnana svo þær geti sinnt hlutverkum sínum með fullnægjandi hætti og skörun í verkefnum þeirra sé lágmörkuð.
  • Draga þarf úr lögverndun og leyfisskyldu hér á landi.
  • Virðisaukaskattskerfið þarf að einfalda.
  • Tryggja þarf sjálfbærni sveitarfélaga með því að sameina þau svo að endingu skapist forsendur til að leggja Jöfnunarsjóð sveitarfélaga niður.

Ritið er nú aðgengilegt öllum í vefútgáfu. Einnig má óska eftir prentuðu eintaki með því hafa samband við mottaka@vi.is

Skjáskot úr skýrslunni:

Tengt efni

Ganga mætti lengra í fækkun starfsmanna og hagræðingu

Viðskiptaráð fagnar áformum um fækkun ríkisstarfsmanna og sameiningu stofnana en telur að ganga mætti enn lengra. Ráðið hvetur stjórnvöld til að skoða …
7. maí 2026

Hlutverk hins opinbera þarfnist stöðugrar endurskoðunar

Viðskiptaráð hefur tekið til umsagnar stöðumat og valkosti fyrir stefnu um opinbera þjónustu. Ráðið telur að stöðug endurskoðun þurfi að eiga sér stað …
19. nóvember 2025

Sjö tillögur um hagræðingu í nýrri fjármálaáætlun

Viðskiptaráð hefur tekið til umsagnar tillögu til þingályktunar um fjármálaáætlun fyrir árin 2026-2030. Ráðið fagnar áformum um að draga eigi úr …
2. maí 2025

Forskot í opinberum rekstri

Björn Brynjúlfur Björnsson, framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs, fjallar um mikilvægi hagræðingar í opinberum rekstri, en með henni má bæta gæði opinberrar …
19. febrúar 2025

Hagræðingarumsögn Viðskiptaráðs: 100 milljarðar í 60 skrefum

Viðskiptaráð hefur mótað 60 tillögur sem samanlagt hagræða um 122 ma. kr. á ári í rekstri ríkissjóðs. Tillögurnar eru hryggjarstykkið í umsögn ráðsins …
24. janúar 2025

Réttum kúrsinn: Umbætur í opinberu eftirliti

Opinbert eftirlit stendur samkeppnishæfni Íslands fyrir þrifum. Íþyngjandi útfærslur hafa verið valdar auk þess sem fjöldi og umsvif eftirlitsstofnana …
27. ágúst 2024