Hvert fer peningurinn þegar þú verslar á Íslandi?

Jólin ganga senn í garð og óhætt að segja að jólaverslunin sé hafin af fullum krafti eftir „svartan föstudag“ og „net-mánudag“. Umfang jólaverslunar hleypur á milljörðum króna, en í hvað fara þessir milljarðar?

Glænýjar tölur Hagstofunnar um rekstur fyrirtækja varpa einhverju ljósi á svarið. Sundurliðuð velta, eða rekstrartekjur, í smásöluverslun í heild sinni sýnir að langstærsti kostnaðarliður smásölu er vöru- og hráefniskostnaður, sem kemur lítið á óvart. Næststærsti liðurinn er launakostnaður en þar á eftir annar rekstrarkostnaður.

Gögnin sýna þróunina allt aftur til 2002 en síðan þá, hafa orðið tiltölulega litlar breytingar á skiptingunni en veltan hefur aukist um 53% í samræmi við fólksfjölgun og aukinn kaupmátt. Á meðan rekstrarhagnaður hefur hlutfallslega staðið í stað hefur vægi launa- og rekstrarkostnaðar aukist á kostnað vöru- og hráefnisnotkunar. Ef við skoðum svo rekstrarhagnað nánar má sjá að 1 af hverjum 100 krónum sem heimilin vörðu í smásöluverslun árið 2018 var greidd út í arð.

Hægt er að beita sömu aðferð til sundurliðunar á veltu í atvinnulífinu almennt, eða viðskiptahagkerfinu í heild sinni án fjármálaþjónustu og lyfjaframleiðslu. Þar breytist myndin nokkuð mikið – vöxtur tekna hefur verið meiri, að miklu leyti vegna aukins vægi útflutningsgreina og er kostnaðarskiptingin talsvert frábrugðin. Vægi vöru- og hráefniskostnaðar er minna og var um 48% árið 2018 á meðan launakostnaður vegur þyngra eða 22%. Ástæðan er að einhverju leyti sú að í mörgum atvinnugreinum er veitt þjónusta þar sem vöru- og hráefniskostnaður er lítill eða enginn. Rekstrarhagnaður nam 12% af tekjum árið 2018, sem er nokkuð meira en í smásölu og virðist það skýrast af því aðrar atvinnugreinar en smásala krefjast að jafnaði meiri fjárfestingar, sem endurspeglast í hlutfallslega meiri eignum auk hærri afskrifta og fjármagnskostnaðar.

Staðreyndin byggist á „Ráðdeildinni“ sem birtist í Markaðnum 4. desember 2019.

Tengt efni

Heimilin þungamiðja COVID-úrræða

Úrræði stjórnvalda hafa í meira mæli runnið til heimila en fyrirtækja þrátt ...
11. mar 2021

Verslun og verðbólga

Svigrúm verslunarinnar til að halda aftur af verðhækkunum er almennt lítið sem ...
29. apr 2021

Komið að viðspyrnu í ríkisfjármálum

Sem betur fer er tilefni til að færa áherslu ríkisfjármála í auknum mæli að því ...
14. apr 2021